Phật giáo là đạo pháp, tôn giáo trong cuộc sống, phật giáo không được nghiên cứu, xem xét nghiêm túc như triết học. Những đạo Phật vẫn có những quan điểm, học thuyết thể hiện tính triết học, chiêm nghiệm dạy cho con người cách sống trong cuộc sống, giúp con người thoát khỏi những bể khổ, bế tắc

Học thuyết vô thường

Vô thường được hiểu là  tất cả các sự vật, hiện tượng trong cuộc sống đều  thuộc các pháp hữu vi. Có nghĩa là vạn vật hay các pháp luôn luôn trong trạng thái biến đổi không ngừng.

5-hoc-thuyet-tuyet-voi-trong-dao-phat-day-con-nguoi-1

Mọi sự vật, hiện tượng đều không ngừng biến đổi

Đức Phật đã dạy, không có một pháp nào thường hằng, bất biến mà luôn luôn chịu sự chi phối của quá trình thành, trụ, hoại, diệt. Cái bàn, trong cái nhìn của mọi người có một quá trình hình thành, tồn tại, chuyển biến và hư hao, hoại diệt. Cái bàn của năm trước, khác với cái bàn của năm nay. Cái bàn của ngày hôm trước, sẽ khác với cái bàn của ngày hôm nay, mặc dù khó nhận biết hơn. Không có sự vật hiện tượng hay một pháp nào có thể tồn tại mãi mãi không đổi trước thời gian.

Phật giáo chia vô thường thành nhiều loại, tùy theo mục đích và tính chất. Mỗi sự vậy hiện tượng trong cuộc sống thuộc các mục đích, tính chất khác nhau đều tồn tại sự vô thường, thuyết triết lý thay đổi khác nhau.

Học thuyết vô ngã

Vô ngã là một nghĩa khác của vô thường, cũng nghĩa là sẽ không có bản “ngã” nào tồn tại bất biến với thời gian, mà luôn tồn tại trong trạng thái phụ thuộc, tương quan với nhau, và không thể tồn tại một cách độc lập, riêng lẻ.

Cũng chính vì vậy, nếu muốn có được cuộc sống hạnh phúc, con người phải biết tập cho mình cái nhìn “vô ngã”. Giống với vô thường, vô ngã không phải là một tri thức thuần túy mà là một pháp hành quan trọng của Phật giáo. Nhờ đó mà ta thiết lập được cuộc sống hạnh phúc, thoải mái.

Học thuyết nhân quả – báo ứng

Nhân quả – nghiệp báo cũng là một trong những học thuyết quan trọng trong đạo Phật, thuyết này gồm rất nhiều những điều phức tạp, rất khó có thể hiểu và nắm bắt được hết ý nghĩa.

Theo Đức Phật,  nghiệp có nghĩa là con người thực hiện những hành động, việc làm có tác ý, chủ ý gây ảnh hưởng, tổn thương đến người khác. Chủ ý chính là yếu tốt có vai trò quyết định đến bản chất và tính chất của nghiệp. Nghiệp thể hiện ở tất cả các phương diện từ hành vi,lời nói, suy nghĩa gây ra việc ác, có chủ đích gây ác ý cho người khác.

5-hoc-thuyet-tuyet-voi-trong-dao-phat-day-con-nguoi-2

Nhân quả là một quá trình hành động và suy nghĩ của con người

Nhân quả, quả báo của nghiệp không cố định mà bị chi phối với tác động, ảnh hưởng của các yếu tố, hành động, suy nghĩ, tính chất và mục đích của mỗi người thì thực hiện hành động.

Như vậy có thể thấy nhân quả nghiệp báo không phải là một thực thể, mà  đó là một quá trình. Quá trình đó chịu tác động sâu sắc của duyên, các điều kiện hỗ trợ, sự tác động theo các khuynh hướng tạo tác của nghiệp mới. Hãy sống hướng thiện đừng báo giờ có hành động, chú ý làm điều ác với người khác, để không phải chịu nghiệp quả báo.

Học thuyết Duyên khởi

Duyên khởi là học thuyết cốt tủy của đạo Phật. Đó là sự liên hệ hỗ trợ giữa các sự vật, hiện tượng hay các pháp. Có nghĩa là, đời sống hay thế giới này được tạo thành là do một chuỗi tương quan liên hệ, trong đó sự sanh khởi và hoại diệt của các yếu tố tùy thuộc một số yếu tố khác làm điều kiện cho chúng. Duyên khởi giải thích tại sao chúng ta cứ luân hồi, khổ đau và làm sao chúng ta thoát khỏi luân hồi, khổ đau đó.

Học thuyết Tánh Không

5-hoc-thuyet-tuyet-voi-trong-dao-phat-day-con-nguoi-3

Chân lý chỉ có thể đạt được bằng chứng thực

Học thuyết Tánh Không là học thuyết nổi bật của Phật Giáo Đại Thừa. Nói về nguyên lý rằng, tất cả mọi sự vật, hiện tượng trong cuộc sống đều không có sự thực hữu nội tại, mà chỉ có cái nhìn toàn bộ, rõ ràng mới có thể biết đầy đủ về bản chất của chân lý.

Theo đó, mọi khuynh hướng nhận thức lý tính sinh diệt, đều không phản ánh đúng bản chất của chân lý tuyệt đối, mà chỉ thấy được sự sai lầm, thất vọng. Chân lý tuyệt đối chỉ có thể đạt được bằng sự chứng thực chứ không phải bằng bất cứ loại lý luận vô căn cứ nào.